Đằng sau danh hiệu "Tiếng hát vàng mười"...

Danh ca Lệ Thu tên thật là Bùi Thị Oanh, sinh năm 1943 tại Hải Phòng. 10 tuổi, bà theo gia đình di cư vào Sài Gòn, theo học bậc trung học Pháp tại trường Les Lauriers.

Kỳ thực, cô nữ sinh Bùi Thị Oanh khi ấy không hề có ý định theo nghiệp ca sĩ. Năm 1959, trong lần đi ăn sinh nhật ở nhà hàng Bồng Lai, được bạn bè vận động, Bùi Thị Oanh đánh liều lên sân khấu hát ca khúc Tà áo xanh (khi ấy có tên Dang dở) - một tình khúc nổi tiếng của Đoàn Chuẩn.

Lệ Thu thời trẻ

Tiếng hát của cô nữ sinh Oanh khiến vị giám đốc nhà hàng đắm đuối. Ông nhận ra đây là giọng trời phú nên hết lời thuyết phục theo nghề ca sĩ. Ban đầu, Bùi Thi Oanh từ chối vì biết gia đình chắc chắn phản đối; song vì ông chủ tuyên bố ký độc quyền với phòng trà của mình cùng mức lương hấp dẫn 1 triệu đồng/tháng nên đã nhận lời, lấy tên là Mộng Thu. Sau đó vì thấy chữ "Mộng" quê mùa quá mới đổi thành Lệ Thu.

Như vậy, vốn dĩ, cái tên Lệ Thu không được bà đặt có chủ đích. Đơn giản là, để giấu bố mẹ đi hát, bà chọn bừa một cái tên. Giới văn nghệ Sài Gòn khi ấy chia làm hai cách hiểu: Thứ nhất, "lệ thu" có nghĩa là "nước mắt mùa thu".

Người tiêu biểu cho cách hiểu này là cố nhạc sĩ Phạm Duy. Ông viết ca khúc Nước mắt mùa thu tặng riêng Lệ Thu trong đó có ca từ: Nước mắt mùa thu khóc than một mình / Một đời ca sĩ hát trong buồn tênh / Giọng ca buồn bã vào trong đời úa.

Bên cạnh đó, chính Lệ Thu lại thích cách giải nghĩa thứ hai, tức "lệ" có nghĩa là đẹp, "lệ thu" là mùa thu đẹp đẽ, mỹ lệ.

Song dù với nghĩa nào, trùng hợp một cách kỳ diệu, 60 năm sự nghiệp của Lệ Thu luôn gắn chặt hoặc với các tình khúc buồn, giai điệu đẹp (lệ); hoặc với các ca khúc về mùa thu (thu). Các nhạc phẩm bất hủ qua giọng hát Lệ Thu có: Xin còn gọi tên nhau; Thu sầu; Mùa thu chết; Thu, hát cho người; Hương xưa... Nhà văn Mai Thảo nhận định: "Lệ Thu bất tử với Hương xưa".

Nói thêm về Lệ Thu và nhạc Trịnh, khán giả chỉ công nhận 2 nàng thơ của cố nhạc sĩ là Khánh Ly và Hồng Nhung. Nhưng thực tế, giới chuyên môn nhận định, Lệ Thu xứng đáng là người hát nhạc Trịnh hay thứ nhì chỉ sau Khánh Ly và nhỉnh suýt soát hơn Ngọc Lan. Trịnh Công Sơn từng nói, Lệ Thu hát bài Hạ trắng của ông hay nhất.

Ngoài bài Nước mắt mùa thu của Phạm Duy kể trên, ít ai biết, bài Lệ đá trứ danh (thơ: Hà Huyền Chi; nhạc: Trần Trịnh) cũng được "biếu không" Lệ Thu.

Nói để thấy, vốn dĩ, với giọng hát trời phú, Lệ Thu đã mang định mệnh của một ngôi sao. Từ khán giả bình dân đến giới chuyên môn, giới nhà văn, nhà báo Sài Gòn thập niên 60 - 70 đều mê đắm bà. Lệ Thu hát toàn phòng trà, vũ trường top đầu.

Đời tư Lệ Thu có nhiều nốt trầm đẫm lệ

Sau này, khi định cư Mỹ, Lệ Thu từng bước tiến đến đỉnh cao trong sự nghiệp. Lệ Thu cùng Thái Thanh và Khánh Ly vượt lên trên cả hàng danh ca, là bộ ba huyền thoại của nền tân nhạc Việt Nam.

Trái với sự nghiệp lẫy lừng, đời tư Lệ Thu có nhiều nốt trầm đẫm lệ. Ba cuộc hôn nhân của bà lần lượt tan vỡ vì lấy nhầm chồng trăng hoa, bạc bẽo. Khán giả đồn đoán những bài thu ca thê lương bà hát đã vận vào đời danh ca.

Sau 3 lần đò, Lệ Thu thôi tìm bạn đời. Các con gái trưởng thành, có gia đình riêng, bà lại sống một mình an nhiên, tĩnh tại. Bà cô đơn nhưng không cô độc, thi thoảng buồn nhưng không bi quan. Ca sĩ Quang Thành nói, trước mọi người, Lệ Thu luôn giữ nụ cười trên môi và trong ánh mắt. Song biết đâu, chỉ là bà giỏi giấu nỗi buồn sâu kín vào trong.

Sự nghiệp Lệ Thu trải dài hơn 60 năm nhưng bà chưa từng chịu cảm giác hẩm hiu xuống dốc. Một số bầu show hải ngoại thông tin cho VietNamNet, Lệ Thu vẫn là ngôi sao đến cuối đời, giữ vị trí đặc biệt trong các chương trình lớn nhỏ.

Lệ Thu an nhiên tuổi thất thập cổ lai hy.

Lệ Thu vốn giọng nữ trung trầm (mezzo-alto), giọng bà thời trẻ ít khào nhưng vẫn đanh, sắc lạnh, có đủ vang - rền - nền - nẩy tuyệt vời. Về già, màu giọng bà tối dần, khào hơn, sâu và lạnh thêm, như tải cả một đời mình vào từng câu hát.

Người chị cả của bộ ba nữ danh ca huyền thoại là Thái Thanh ra đi đầu tiên, giờ đến Lệ Thu giã từ cõi tạm. Khán giả lo lắng Khánh Ly sẽ buồn, sốc, nhất là ca sĩ Quang Thành kể, danh ca luôn miệng gọi "Thu ơi" khi hay tin dữ. Liệu sau thế hệ vàng ấy, âm nhạc Việt Nam còn có thể tìm lại một "Tiếng hát vàng mười" như Lệ Thu?

 Nguồn vietnamnet

Giờ má già yếu, chú biết mình là chỗ dựa duy nhất của má. Nhưng mà, cái trách nhiệm đó cũng kéo theo không ít lo âu.

Tối đó, sau khi đưa má vô phòng nằm nghỉ, chú Hai ngồi lặng lẽ bên cái bàn gỗ cũ kỹ. Ngoài sân, ánh trăng nhạt rọi xuống, trải dài trên những tán lá xoài khẽ rung rinh theo làn gió. Không gian im phăng phắc, chỉ còn tiếng dế rỉ rả nghe như hòa vô cái trăn trở trong lòng chú.

“Liệu mình làm nổi hông ta? Mình có đủ sức khỏe, đủ nhẫn nại để lo cho má hông?” – chú tự hỏi, ánh mắt nhìn xa xăm qua khung cửa sổ nơi mấy vì sao lấp lánh trên nền trời đêm.

Những câu hỏi cứ lẩn quẩn trong đầu, làm chú không khỏi băn khoăn. Chú biết rằng lo cho má không chỉ là trách nhiệm mà còn là một hành trình dài, đầy thử thách. Chú phải bỏ hết những thú vui riêng, những dự định tuổi già mà chú từng mơ ước. Mấy buổi đánh cờ, đi câu cá với bạn bè hay những chuyến du lịch xa, giờ đây tất cả chỉ còn là ký ức dang dở.

Vợ chú, người từng cùng chú chia ngọt sẻ bùi suốt bao năm, giờ lại không ủng hộ quyết định của chú.

- Anh nghĩ kỹ chưa? Chăm má già đâu phải chuyện dễ. Anh còn sức khỏe đâu mà gánh hết mọi thứ? Hai cô gái của má sao không đưa má về nuôi? - cô nói, giọng đầy nghi ngại.

Chú nhìn cô, giọng trầm nhưng cương quyết:

- Anh nghĩ kỹ rồi. Má hy sinh cả đời vì anh. Nếu giờ anh không lo cho má, thì ai lo? Má chỉ có một, em à.

Nhưng cô không đồng tình, thở dài rồi quay đi:

- Anh cố chấp như vậy, em cũng hổng biết nói gì nữa.

Từ đó, cô ít ghé nhà. Mỗi lần tới, cô mang theo sự lạnh nhạt, xa cách.

Những ngày đầu chăm má, chú Hai không khỏi cảm thấy cô đơn. Nhà có má nhưng thiếu vắng bóng dáng người vợ, làm chú thấy trống trải lạ thường. Những buổi chiều khi mặt trời khuất dần sau hàng tre, ánh hoàng hôn đỏ rực phủ lên mái nhà cũ kỹ, lòng chú lại dâng lên nỗi buồn khó tả. Một tối nọ, má gọi từ trong phòng:

- Hai ơi, má khát nước.

Chú vội đứng dậy, rót ly nước ấm mang vô.

- Má uống từ từ nghen, coi chừng nóng! – chú nói nhỏ nhẹ.

Má nhìn chú, ánh mắt xúc động:

- Má làm phiền con quá hông?

Chú cười, lắc đầu:

- Má đừng nói vậy. Lo cho má là chuyện đương nhiên mà.

Bên ngoài, gió thổi qua những tán cây mang theo mùi hương dìu dịu của hoa nhài nở muộn. Tiếng lá xào xạc như lời động viên thầm lặng giúp chú vững lòng hơn. Lòng chú lúc này là sự pha trộn giữa quyết tâm và lo âu. Quyết tâm vì thương má, còn lo âu vì sợ mình không làm tròn bổn phận.

Chú phải học cách nấu mấy món hợp với sức khỏe của má, cách đỡ má khi má đi đứng, và cả cách đối mặt với những thay đổi trong tính tình của má. Có lần khi chú nấu cháo cho má, má bỗng nổi giận:

- Tao nói tao hổng ăn cháo, sao mày cứ nấu cháo hoài? – má la lớn, giọng bực bội.

Chú bình tĩnh giải thích:

- Má ơi, dạ dày má yếu, bác sĩ dặn phải ăn cháo cho dễ tiêu. Con chỉ muốn tốt cho má thôi.

Nhưng má vẫn giận, quay đi không nói thêm lời nào. Những lúc như vậy, chú chỉ biết thầm nghĩ: “Má già rồi, tính tình thay đổi là chuyện thường. Mình phải thương má nhiều hơn”.

Dù gặp không ít khó khăn, tình thương má đã giúp chú vượt qua. Chú chọn đối diện với trách nhiệm, chấp nhận từ bỏ những thú vui riêng để sống vì má. Mỗi lần thấy má ăn ngon, ngủ yên, lòng chú lại nhẹ nhõm, cảm thấy mọi mệt mỏi đều tan biến.

Những ngày tháng chăm má là chuỗi cảm xúc đan xen giữa vui và buồn. Chú dậy sớm đi chợ, mua từng bó rau, miếng cá tươi rồi về nấu món má thích. Khi dìu má ra sân hóng gió, nghe má kể chuyện xưa, chú thấy lòng mình vui lạ.

Nhưng không phải lúc nào mọi thứ cũng êm đẹp. Khi má yếu đi, má hay đòi về quê:

- Tao hổng ở đây nữa, tao muốn về nhà tao!

Chú nhẹ nhàng ngồi bên má, giải thích:

- Má ơi, quê xa lắm. Má về đó ai lo cho má? Ở đây có con lo từng bữa ăn, giấc ngủ mà.

Má im lặng rồi khẽ gật đầu, ánh mắt vẫn còn chút giận dỗi.

Những lúc như vậy, chú vừa thương má, vừa thấy bất lực. Nhưng thay vì buồn lòng, chú chọn kiên nhẫn hơn. Chú thầm nghĩ: “Chỉ cần má còn ở đây, mình sẽ làm tất cả”.

Những đêm khuya khi mọi thứ chìm vào tĩnh lặng, chú thường ngồi bên hiên nhà. Ánh trăng rọi xuống sân, tiếng gió rì rào qua những ngọn tre như lời an ủi dịu dàng. Chú ngước nhìn bầu trời đầy sao, lòng tự hỏi: “Mình làm đúng hông? Mình có thể tiếp tục hông?”.

Nhưng mỗi lần nhìn má ngủ yên, chú lại thấy lòng dịu lại như những ngọn gió mát lành xua tan đi cái nóng bức của ngày hè. Những ngày tháng chăm má cứ thế trôi qua, mỗi ngày là một thử thách nhưng cũng là một bài học về tình thương và sự kiên nhẫn.

Rồi một ngày khi mùa xuân vừa chớm về, những cánh mai vàng trước sân bắt đầu bung nở, má yếu hẳn đi. Hơi thở của má ngày càng mệt nhọc, ánh mắt má dần mờ đi nhưng vẫn cố gắng nhìn chú Hai.

- Hai ơi, má… má sắp đi rồi.

Chú Hai vội nắm lấy tay má, giọng nghẹn ngào:

- Má đừng nói vậy. Má còn sống với con, con vẫn còn lo cho má mà.

Má khẽ lắc đầu, nụ cười mệt mỏi nhưng đầy mãn nguyện:

- Má yên tâm rồi. Con là đứa con hiếu thảo, má không còn gì hối tiếc nữa.

Ngoài kia, gió xuân thổi qua mang theo hương hoa cỏ dịu dàng như lời tiễn đưa nhẹ nhàng dành cho má. Má ra đi trong vòng tay của chú Hai giữa một buổi sáng bình yên khi ánh nắng đầu xuân vừa len lỏi qua những tán lá.

Những ngày sau đó, chú Hai vẫn sống trong căn nhà nhỏ, chăm sóc khu vườn mà má từng yêu thích. Mỗi sáng khi ánh nắng soi rọi lên những luống rau xanh, chú lại nhớ đến má, nhớ đến những ngày tháng chăm sóc má dù vất vả nhưng đong đầy ý nghĩa.

Có hôm, đứng trước hiên nhà, nhìn cánh chim bay ngang bầu trời, chú Hai mỉm cười, lòng thầm nhủ: “Má ơi, má yên tâm. Con sẽ sống những ngày còn lại của cuộc đời mình thật tốt như má từng mong muốn”.

Và thế, hành trình chăm sóc má đã khép lại nhưng tình thương và sự hy sinh của chú Hai vẫn mãi là một câu chuyện đẹp, một bài học về lòng hiếu thảo giữa cuộc đời.

Thời gian trôi qua, người vợ của chú cũng yếu dần. Các con quyết định đưa cô vào viện dưỡng lão. Ngồi một mình trong căn phòng nhỏ, cô nhớ lại những năm tháng trước đây khi chú quyết định chăm má. Cô từng trách móc, từng xa cách. Nhưng giờ đây, cô mới hiểu lòng chú.

Một ngày nọ, chú ghé thăm cô. Cô nhìn chú, giọng run run:

- Anh khỏe hông? Em xin lỗi, ngày đó em đã sai.

Chú mỉm cười, ánh mắt vẫn dịu dàng:

- Đừng nói vậy, em. Anh chưa bao giờ trách em.

Câu nói ấy như xoa dịu nỗi ân hận trong lòng cô. Cô nhìn chú, đôi mắt rưng rưng: Nếu được làm lại, em sẽ ở bên anh, cùng anh chăm má.

Chú cười bao dung:

- Quá khứ đã qua, điều quan trọng là hiện tại. Em hãy giữ gìn sức khỏe, anh vẫn luôn ở đây.

Bóng chiều buông xuống, cả hai ngồi lặng lẽ bên nhau, chia sẻ chút yên bình cuối đời.

Theo Báo Giác Ngộ

Nội dung là câu chuyện về hai người lính, cũng là hai người bạn thân từ thuở còn ngồi chung ghế nhà trường, đã từng gắn bó với nhau như hình với bóng. Trải qua 10 năm dâu bể, sau khi lưu lạc theo những ngả đường khác nhau của dòng đời, không ngờ họ lại được tái ngộ nhau tại cùng một đơn vị. Cuộc đời hợp rồi tan, tan lại hợp, thấm thoắt 10 năm qua, đôi bạn chung lớp chung trường năm xưa nay trở thành những người bạn chung chí hướng. Hai người lính ngồi hàn huyên, kể nhau nghe chuyện đời với những biến cố đã xảy ra trong 10 năm cách biệt. Ở ngoài kia trời đang buông “tuyết sương rơi lạnh đầy”, như là một khung cảnh lạnh lẽo nơi sa trường đầy mùi tử khí, nhưng trong lòng họ đượm nồng hơi ấm với niềm vui bất ngờ được gặp lại người bạn thân năm cũ, cùng nhau ngồi bên ly cafe đen để ôn lại chuyện xa xưa, dưới khói thuốc vờn bay mờ hư ảo.

Suốt đêm không ngủ bên tách cà phê đen chúng ta ôn chuyện đời.
Ngày mình còn thơ in như hình với bóng phút giây chưa hề rời.
Xuân qua mấy lần chôn kín chuyện xa xưa
Tình cờ gặp nhau hai đứa cùng đơn vị
Không ngăn được nỗi mừng
Anh kể tôi nghe ngày anh mới ra trường.

Cuộc gặp gỡ, hai người bạn ngồi ôn lại chuyện đời bên tách cà phê đen xuyên suốt cả đêm. Thời gian mười năm cách biệt, tuyết sương phủ lạnh nhưng vẫn không làm phai nhạt đi ân tình sâu nặng.

Xa cách nhau mấy năm rồi nhắc chuyện xưa thấy buồn!
Thuở học trò ngồi chung lớp bây giờ chung chí hướng
Tôi kể anh nghe bọn mình lúc chia tay
Đếm mùa Xuân trôi giã từ ấu thơ
Mười năm cách biệt, mười năm nhung nhớ
Thấy thương nhau phút này.

Họ cùng nhắc về những ngày tháng thanh bình đã qua, những kỷ niệm êm đềm và lời hẹn ước cũ. 

Bài hát là lời tri ân gửi đến tình bạn bè cao đẹp trong thời chiến, thể hiện nỗi niềm hoài niệm và khát vọng về một cuộc sống hòa bình, sum vầy

Xem đầy đủ lời bài nghe các sĩ trình bày ca khúc Mười Năm Tái Ngộ

 * Hình ảnh và một vài thông tin tham khảo từ nguồn Thúy Nga Paris By Night

Nghìn trùng xa cách là một trong những tình khúc hay nhất của nhạc sĩ Phạm Duy. Bài hát này nhạc sĩ sáng tác sau khi "mối tình đồng trinh duy nhất" với người đẹp Tây lai” Alice, từ tạ ông để đi lấy chồng sau Tết Mậu Thân (1968). Phạm Duy bước chân vào lĩnh vực ca nhạc khi ở lứa tuổi thanh niên, anh là ca sĩ chuyên hát nhạc của Văn Cao trong gánh hát Đức Huy – Charlot Miều đi lưu diễn từ Bắc chí Nam. Năm 1944, gánh hát Đức Huy – Charlot Miều dừng chân Phan Thiết. Với ca khúc “Buồn tàn thu” của Văn Cao, nam ca sĩ Phạm Duy đã lọt vào mắt xanh Hélène, người góa phụ mang hai dòng máu Việt – Anh. Nàng sống ở Suối Kiết, một đồn điền, cách Phan Thiết không xa, với mẹ già và hai người con là Alice (gái) và Roger (trai). Hélène đẹp, sung mãn và từng trải. Phạm Duy như bị “hớp hồn” trước vẻ đẹp “Tây lai” của Hélène. Hai người quấn quýt, đắm say. Họ yêu nhau như chưa bao giờ được yêu. Cuộc tình chóng vánh, tan biến vào hư vô. Chàng và nàng chia tay, mỗi người, mỗi ngả. Phạm Duy tiếp tục bước chân phiêu lãng, giang hồ.

10 năm sau. Hélène và Phạm Duy bất ngờ gặp nhau giữa Sài Gòn hoa lệ. Cố nhân xưa giờ đã có gia đình. Hélène mời Phạm Duy về nhà mình trên đường Trần Hưng Đạo. Phạm Duy ngỡ ngàng khi nhìn thấy Alice (tên Việt là Lệ Lan). Cô bé bây giờ là một thiếu nữ, giống mẹ như đúc, đẹp rạng ngời như thiên thần. Dường như ông đã “chao đảo” và mất hồn ngay từ ánh mắt đầu tiên của Alice. Người Sài Gòn ngày ấy có thú vui dã ngoại. Cuối tuần, Phạm Duy lái xe hơi đến đón Alice đi chơi vùng ngoại ô. Trong những lúc đó, “chú Phạm Duy” trở thành người bạn tri kỷ để Alice kể chuyện, những tâm sự ngây ngô của một cô gái chớm tuổi dậy thì. Alice mê âm nhạc, thi ca. Nàng rất thích những ca khúc Tình ca, Tình hoài hương, Tình kỹ nữ, Bên cầu biên giới… của Phạm Duy. Một chiều mùa thu 1957, Phạm Duy chính thức tỏ tình với Alice và được nàng ban cho một cái “ừ” lặng lẽ.

Phạm Duy kể, lúc đó ông quyết định, mối tình này cũng phải cao thượng như cuộc tình giữa ông và Hélène. Đã gần 10 năm vì quá mê mải soạn nhạc tình tự quê hương, ông không soạn một bản nhạc tình nào cả. Phạm Duy không ngờ trong một thời gian ngắn lại gặp được tình yêu. Ông không lẩn tránh, dù biết không giữ được nó suốt đời. Cuộc tình khởi sự bằng bài “Thương tình ca” (1956). Là một nghệ sĩ, Phạm Duy cần tình yêu để sáng tác, giống như con người cần khí trời để thở. Nhưng vì chênh lệch tuổi tác, không muốn làm phiền những người chung quanh, một lần nữa, ông cố gắng tránh mọi đụng chạm về xác thịt, để rồi hãnh diện để nói rằng, nàng vẫn là một trinh nữ khi rời xa tôi để lên xe hoa về nhà chồng. Trong hơn 10 năm (1956-1968), nhạc tình của Phạm Duy đều là những bài viết cho nàng như Ngày đó chúng mình, Đừng xa nhau, Cỏ hồng, Nha Trang ngày về… Là một người rất yêu thơ, trước khi xa nhau, nàng đã viết tới 300 bài thơ để tặng Phạm Duy. Những bài thơ của Alice đã được Phạm Duy phổ thành những tình khúc sau này.

Sau Tết Mậu Thân (1968), Alice từ tạ Phạm Duy để lấy chồng. Sau này, Phạm Duy nhớ lại: "Qua một lá thư viết bằng bút chì, nàng giã từ tôi, không buồn rầu nuối tiếc, không ân hận xót xa. Xong rồi, mối tình của tôi phải chấm dứt ở đây rồi. Tôi soạn bài “Nghìn trùng xa cách”, coi như lời tiễn biệt người yêu”.

Nếu trước đó, tình yêu trong nhạc Phạm Duy được hòa quyện vào thiên nhiên như “Dạ lai hương” (1953), “Chiều về trên sông” (1956), “Mưa rơi” (1960)..., thì thời gian sau, ông đã dồn nhiều cảm xúc vào giai điệu đầy hoài niệm, những ký ức của một thời “tình xanh khi chưa lo sợ” trong  “Nghìn trùng xa cách”:

“…Đứng tiễn người vào dĩ vãng

nhạt màu

Sẽ có chẳng nhiều đớn đau

Nối gót người vào dĩ vãng nhiệm mầu

Có lũ kỷ niệm trước sau…”

Những ngày thương nhau, Alice đã tặng Phạm Duy một vạt tóc nâu được cắt ra từ mái tóc rất đẹp của nàng cùng với cánh hoa ép nhân kỷ niệm sinh nhật của ông. Bởi thế, khi xa nhau, Phạm Duy thương xót:

“…Vài cánh xương hoa nằm ép trong thơ

Rồi sẽ tan như bụi mờ

Vạt tóc nâu khô còn chút thơm tho

Thả gió bay đi tìm…”

Ca khúc “Nghìn trùng xa cách” được xem là một trong những tình khúc hay nhất về cuộc tình giữa Phạm Duy và Alice, đỉnh cao của nhạc tình Phạm Duy. Giai điệu của ca khúc đã đạt đến đỉnh sầu:

“Nghìn trùng xa cách người đã đi rồi

Còn gì đâu nữa mà khóc với cười

Mời người lên xe về miền quá khứ

Mời người đem theo toàn vẹn

thương yêu…”.

Theo Văn Khoa CAND

Năm 1987, khi vẫn còn sinh sống tại thủ đô Canberra ở Úc. Một buổi chiều cuối tuần tháng sáu êm ả, tôi lang thang vào thư viện Quốc Gia (National Library), và bất ngờ tìm thấy tập thơ Nguyên Sa, quy tụ những bài thơ tình tôi và những bạn trung học Pétrus Ký đã chuyền tay nhau trong lớp để cùng đọc…

Những kỷ niệm thời hoa mộng bỗng dưng hiện về tràn ngập trong ký ức tôi, với biết bao nhớ thương, tiếc nuối của một thời áo trắng sân trường. Tôi đã photocopy bài “Tháng Sáu Trời Mưa” của Nguyên Sa trong tập thơ và mang về nhà để nghiền ngẩm.

Trong niềm cảm xúc dâng trào của đêm mưa tháng sáu tại Canberra, từ trong căn hộ nhỏ bé dành cho người độc thân(Bedsitter) ở O’Connor, tôi đã trải lòng mình bằng những note nhạc chứa chan kỷ niệm của một thời niên thiếu, qua những vần thơ của thi sĩ Nguyên Sa, để rồi từ đó, tình khúc “Tháng Sáu Trời Mưa” đã ra đời…

Nhạc phẩm này nằm trong Album tình ca "Hoàng Thanh Tâm 2" gồm 12 tình khúc mang chủ đề: “Khúc Nhạc Sầu Cho Em”, phần hòa âm & phối khí của nhạc sư Lê Văn Thiện, do trung tâm Giáng Ngọc phát hành tại Hoa Kỳ năm 1987.

Theo một thông lệ bất thành văn, những nhạc phẩm nổi tiếng thường thường phải được những ca sĩ hàng đầu và tên tuổi lừng lẩy như : Thái Thanh, Khánh Ly, Lệ Thu, Tuấn Ngọc vv… thâu âm đầu tiên.

Thật may mắn cho tôi, dù Thái Hiền không phải là một ca sĩ đang ăn khách lúc đó, nhưng cô đã giúp tôi chắp cánh cho bài hát bay thật xa, được phổ biến sâu rộng trong quần chúng, để trở thành một trong những nhạc phẩm bất hủ trong kho tàng âm nhạc Việt Nam.

Nguồn : Hoàng Thanh Tâm Blog

Thi sĩ Nguyên Sa tên thật là Trần Bích Lan, sinh tại Hà Nội. Ông là nhà thơ, nhà báo, và là một giáo sư triết học nổi tiếng của Sài Gòn trước năm 1975. Năm 1949, ông du học Pháp và ở tại Provins. Năm 1953, ông đậu tú tài Pháp và lên Paris để ghi danh học triết tại Đại Học Sorbonne. Thời gian du học ở Pháp, có nhiều buổi chia ly đã trở thành nguồn cảm hứng để Nguyên Sa viết thành các bài thơ nổi tiếng.

Bài thơ “Áo lụa Hà Đông” của tác giả Nguyên Sa được phổ nhạc thành ca khúc bất hủ trong lòng người yêu nhạc

Từ thập niên 70 trở đi, tên tuổi Nguyên Sa bừng sáng trong giới âm nhạc khi những bài thơ của ông được các nhạc sĩ phổ nhạc. Nổi bật nhất là các tình khúc của Ngô Thụy Miên với thơ Nguyên Sa như “Áo lụa Hà Đông”, “Tuổi 13”, “Tình khúc tháng sáu”, “Paris có gì lạ không em?”... và nhiều tác phẩm thơ được Phạm Duy, Phạm Đình Chương, Song Ngọc, Hoàng Thanh Tâm “chắp thêm cánh vàng bay xa”, trở thành mẫu mực về sự giao hòa thơ, nhạc. Cùng với năm tháng, những bài thơ đi vào những trang sử thi ca và những bài hát trở thành bất hủ. Bút danh Nguyên Sa được ông sử dụng ngay trong những ngày đầu làm thơ ở Pháp, với ý nghĩa là ông tự cho rằng mình chỉ là một con số không, như là một hạt cát nguyên sơ (Sa nghĩa là cát).

Nói về ca khúc nổi tiếng “Tháng sáu trời mưa”, biên tập Minh Đức cho biết bài thơ của Nguyên Sa được hai nhạc sĩ phổ nhạc. Ngô Thụy Miên có phổ nhạc bài thơ này của thi sĩ Nguyên Sa vào năm 1984. Nhưng khi bản phổ nhạc của Hoàng Thanh Tâm ra đời năm 1987 mang tên “Tháng sáu trời mưa” với câu hát mở đầu nổi tiếng “Tháng sáu trời mưa trời mưa không dứt. Trời không mưa anh cũng lạy trời mưa”, nhiều khán giả lầm tưởng nhạc phẩm “Tháng sáu trời mưa” phổ thơ Nguyên Sa, nhạc Hoàng Thanh Tâm là sáng tác của Ngô Thụy Miên, hoặc xảy ra sự lẫn lộn tên tác giả giữa hai nhạc phẩm cùng tựa này.

“Hai ca khúc cùng mang âm hưởng lãng mạn của dòng nhạc xưa, đều được viết vào thập niên 80. Hai nhạc sĩ đều không biết bài này đã được người kia phổ nhạc, họ có chung cảm nhận về bài thơ, từ đó mỗi người có cách khác nhau để chọn lựa những câu thơ, chỉnh sửa thơ theo ý nhạc. Ngô Thụy Miên phổ “Tháng sáu trời mưa” đến hai lần, phiên bản đầu không phổ biến. Sau đó, “Tình khúc tháng sáu” được thu âm và nổi tiếng hơn”, biên tập Minh Đức giải thích.

Danh ca Phương Dung và biên tập Minh Đức trò chuyện về tác giả Nguyên Sa

Xuất hiện trong “Chân dung cuộc tình”, danh ca Phương Dung cũng chia sẻ về một kỷ niệm với nhà thơ Nguyên Sa: “Chồng của Phương Dung là bà con với bên ngoại của anh Nguyên Sa. Giới trẻ thập niên 60 tôn sùng thi sĩ, nhạc sĩ. Nhiều nữ sinh thời ấy thường chuyền tay nhau những áng thơ của Nguyên Sa. Tôi cũng như bao nữ sinh mơ mộng về thần tượng. Ngay từ cái tên đẹp Nguyên Sa và qua bài thơ “Áo lụa Hà Đông”, tôi tưởng tượng người thi sĩ ấy một chàng trai phong nhã, đẹp trai, cao ráo nhưng đến khi tôi gặp ông ngoài đời thì như bong bóng vỡ đầy tay. Thần tượng trong lòng tôi sụp đổ bởi ông không phải là người đẹp trai như tôi tưởng tượng”.

Tiếp đến, biên tập Minh Đức kể về nội dung trong cuốn hồi ký của Nguyên Sa. Trong đó, ông trải lòng cuộc hôn nhân với người vợ tên Nga, đặc biệt là về đám cưới nghèo của hai người khi ở Pháp. Ca khúc “Paris có gì lạ không em?” (thơ Nguyên Sa, nhạc Ngô Thụy Miên) được viết thời điểm Nguyên Sa sang Pháp du học và gặp gỡ định mệnh của đời ông là bà Thúy Nga. Năm 1956, hai ông bà về nước. Nguyên Sa mang một Paris với “sông Seine, tháp Eiffel, những cặp tình nhân, giáo đường sương mù” viết lên những dòng thơ trong “Paris có gì lạ không em?”.

Theo Thúy Vi (danviet)

-> Xem thêm Chân dung tác giả thật sự của ca khúc nổi tiếng “Tháng Sáu Trời Mưa” khiến khán giả ngỡ ngàng

Bài thơ Tháng Sáu Trời Mưa được nhà thơ Nguyên Sa sáng tác vào năm 1959, bao gồm 32 câu thơ với đề tài tình yêu đôi lứa.

Bài thơ được nhạc sĩ Ngô Thụy Miên phổ nhạc vào năm 1984, ca sĩ Hải Lý thể hiện đầu tiên. Trước năm 1975, nhạc sĩ Ngô Thụy Miên sáng tác Tình khúc tháng sáu cũng dựa trên ý thơ Tháng Sáu Trời Mưa được yêu thích qua giọng hát của ca sĩ Khánh Hà.

Ba năm sau, nhạc sĩ Hoàng Thanh Tâm cũng phổ nhạc cho bài thơ này khi ông còn sống ở thủ đô Canberra, Úc. Vào một buổi chiều tháng sáu ông vào thư viện Quốc gia và tìm thấy tập thơ Nguyên Sa mà ông và bạn bè đã đọc. Những cảm xúc và những kỷ niệm chợt ùa về trong một đêm mưa tháng sáu, Hoàng Thanh Tâm đã sáng tác Tháng Sáu Trời Mưa.

Tháng Sáu Trời Mưa được ca sĩ Thái Hiền thể hiện lần đầu tiên trong album Tình Ca Hoàng Thanh Tâm 2, gồm 12 tình khúc mang chủ đề: Khúc Nhạc Sầu Cho Em, phần hòa âm và phối khí của nhạc sư Lê Văn Thiện, do trung tâm Giáng Ngọc phát hành tại Hoa Kỳ năm 1987. Ngay khi vừa ra mắt, bài hát đã trở thành hiện tượng và được yêu thích tại hải ngoại. Hai năm sau, Hoàng Thanh Tâm thực hiện album thứ ba mang chủ đề Tháng Sáu Trời Mưa và được Ngọc Lan thể hiện.

Nhạc Sĩ Hoàng Thanh Tâm viết trên blog của mình:

"Có nhiều người ở Việt Nam cũng như hải ngoại lầm tưởng nhạc phẩm "Tháng sáu trời mưa" phổ thơ Nguyên Sa do ca sĩ Thái Hiền đầu tiên trình bày là sáng tác của NS Ngô Thụy Miên?!!! Thật sự thì NS Ngô Thụy Miên cũng có phổ nhạc bài thơ này của thi sĩ Nguyên Sa vào năm 1984. Nhưng khi bản phổ nhạc của Hoàng Thanh Tâm ra đời năm 1987 và tạo thành một hiện tượng, thì xảy ra sự lẫn lộn tên tác giả giữa 2 nhạc phẩm cùng tựa này!

Nói rõ hơn là có một số người khi “nghe” và “hát” bài “Tháng Sáu Trời Mưa” bản phổ nhạc của Hoàng Thanh Tâm thì cứ khăng khăng cho rằng tác giả là Ngô Thụy Miên (Vì NTM cũng phổ nhạc bài này!). Và cũng ít ai biết được rằng bài thơ này có tới 2 nhạc sĩ phổ nhạc là Ngô Thụy Miên và Hoàng Thanh Tâm. Trong số những người biết bài "Tháng Sáu Trời Mưa" của Hoàng Thanh Tâm, thì lại không biết còn một bản nữa của Ngô Thụy Miên. Ngược lại những người biết nhạc sĩ Ngô Thụy Miên có phổ nhạc bài "Tháng Sáu Trời Mưa", thì không được nghe chính bài hát của NTM qua tiếng hát duy nhất của ca sĩ Hải Lý, mà chỉ được nghe bản phổ nhạc của HTT! Nên cứ nghĩ bản nhạc mình đang nghe là của NS NTM!

Điển hình như trên diễn đàn bentre forum tại Mỹ, ngay cả những người trong ban điều hành trang web, đều bị nhầm lẫn tên tác giả.(xem thêm thư tác giả gởi bên dưới)

Riêng bản thân tôi, khi tôi phổ nhạc bài thơ “Tháng Sáu Trời Mưa” của thi sĩ Nguyên Sa năm 1987 tại Canberra, Úc Châu. Tôi không hề biết NS Ngô Thụy Miên đã phổ nhạc bài này năm 1984, tức là trước đó 3 năm. Cho đến vài năm sau (khoảng 1990/1991) khi biết NS NTM cũng phổ nhạc bài này, thì tôi cứ nghĩ nhạc phẩm này được viết sau bản phổ thơ của tôi. Mãi đến năm 2003, qua những thông tin trên mạng tôi mới biết NS NTM viết bài này vào năm 1984, trước tôi 3 năm. Có nhiều người ở Việt Nam cũng như hải ngoại lầm tưởng nhạc phẩm "Tháng sáu trời mưa" phổ thơ Nguyên Sa do ca sĩ Thái Hiền đầu tiên trình bày là sáng tác của NS Ngô Thụy Miên?!!! Thật sự thì NS Ngô Thụy Miên cũng có phổ nhạc bài thơ này của thi sĩ Nguyên Sa vào năm 1984. Nhưng khi bản phổ nhạc của Hoàng Thanh Tâm ra đời năm 1987 và tạo thành một hiện tượng, thì xảy ra sự lẫn lộn tên tác giả giữa 2 nhạc phẩm cùng tựa này!

Cho đến vài năm sau (khoảng 1990/1991) khi biết NS NTM cũng phổ nhạc bài này, thì tôi cứ nghĩ nhạc phẩm này được viết sau bản phổ thơ của tôi. Mãi đến năm 2003, qua những thông tin trên mạng tôi mới biết NS NTM viết bài này vào năm 1984, trước tôi 3 năm. "